Johannes Rønning får NORNA-stipend 2026

Johannes Rønning, 23 år, vert tildelt reisestipend for å delta på NORNA-symposiet Namn och kulturarv i Reykjavík 19.–21. mai 2026.

Johannes studerer nordisk språk ved Noregs teknisk-naturvitskaplege universitet (NTNU). Han fullfører mastergraden våren 2026, og masterprosjektet hans er ein folkelingvistisk analyse av klagesaker om skrivemåten av norske stadnamn. Dette prosjektet skal han presentera på NORNA-symposiet i Reykjavík, som vert den fyrste akademiske konferansen han deltek på. I framtida vil Johannes halda fram med forsking og gjerne ta doktorgrad innanfor språkvitskap. Elles sit han i sentralstyret i Norsk Målungdom, ungdomsorganisasjonen til Noregs Mållag.

NORNA-komitéen ynskjer Johannes til lukke med tildelinga!

Samandrag av innlegget
I Noreg har lokale folk og organisasjonar rett til å klage på skrivemåten til stadnamn dei har særleg tilknyting til, jf. stadnamnlova, § 6. I den typiske klagesaka som når klagenemnda for stadnamnsaker, er den eine parten lokale folk, gjerne med kommunen i ryggen, mens den andre parten er Kartverket. Kartverket vedtar skrivemåtar i tråd med stadnamnlova, som har som formål å «ta vare på stadnamn som kulturminne» (§ 1), der eit spesielt viktig prinsipp er at skrivemåten «ikkje skyggjer for meiningsinnhaldet». Den lokale parten i klagesakene deler ikkje oppfatninga til Kartverket om namna, og legg dermed vekt på andre prinsipp – typisk at lokal bruk skal vere styrande for skrivemåten på kart.

Eg har undersøkt klagesaker om skrivemåten av stadnamn frå perspektivet til dei lokale, både argumentasjonen i sakspapira og meiningar eg har samla gjennom intervju med personar som har vore involvert i klagesaker. I intervjua har eg berre snakka med klagarar i saker om naturnamn og liknande namn på stader som ingen enkelt person eller familie kan seiast å eige. Eg har ønskt å komme inn på spørsmål som kven som skal ha rett til å bestemme skrivemåten av stadnamn, om klagarane forstår seg på argumentasjonen imot skrivemåten dei ønskjer seg, og om dei meiner det i det heile tatt skal finnast noko overordna prinsipp som kan overstyre det folk lokalt ønskjer seg.

Eg tar utgangspunkt i Fridell (2006) sin sosioonomastiske teori om stilistisk variasjon i stadnamn. Unionen med Danmark introduserte ein stilistisk variasjon i norske stadnamn der dei fekk ei høgstilsform som var dansk og primært skriftleg, ved sida av den lokale norske dialektuttalen, som vart lågstilsform. Norsk stadnamnnormering etter dansketida kan seiast å ha arbeidt for å løfte lågstilsformene opp til høgstilsformer. Eg har sett på i kva grad idéen om H- og L-former enno lever hos folk lokalt, men også korleis synet deira gjerne varierer etter namnetype. Klagesaker om bustadnamn er i stor grad knytte til at folk vil ha dei gamle danske H-formene tilbake, mens klagesaker om naturnamn oftast går ut på at lokalfolk vil gjere skrivemåten enda meir lokal og dialektprega enn den offisielle skrivemåten. Den typen forhold ein har til eit stadnamn, har altså mykje å seie for kva skriftleg uttrykk ein ønskjer for stadnamnet. Eg meiner at dette speler ei stor rolle i at det dukkar opp så mange klagesaker om stadnamn i Noreg.

Litteratur
Fridell, S. (2006). Ortnamn i stilistisk variation. Kungliga Gustav Adolfs Akademien för svensk folkkultur.
Stadnamnlova. (1990). Lov om stadnamn (LOV-1990-05-18-11). Lovdata. https://lovdata.no/dokument/NL/lov/1990-05-18-11